Według Światowej Organizacji zdrowia otępienie to zespół objawów wywołanych chorobą mózgu, zwykle przewlekłą lub o postępującym przebiegu, charakteryzujący się klinicznie licznymi zaburzeniami wyższych funkcji korowych, takich jak pamięć, myślenie, orientacja, rozumienie, liczenie, zdolność do uczenia się, kompetencje językowe i krytycyzm.
Oprócz wymienionych procesów chorobowych otępienie towarzyszy także wielu innym schorzeniom, są to:
- nowotwory i inne guzy mózgu
- zaburzenia metaboliczne, takie jak choroby tarczycy,choroba Cushinga, choroba Addisona, niewydolność wątroby lub nerek
- niedobory witamin z grupy B, złożone niedobory żywieniowe lub niedobory w wyniku chorób pasożytniczych
- neuroinfekcje bakteryjne, pasożytnicze, grzybicze lub wirusowe ( w tym HIV)
- działania niepożądane leków, najczęściej psychotropowych, przeciwdrgawkowych, stosowanych w znieczuleniu ogólnym, antyarytmicznych
- zaburzenia psychiczne,głównie schizofrenia i depresja
- choroby autoimmunologiczne, np. toczeń układowy, zapalenia naczyń, stwardnienie rozsiane
- przewlekłe działanie toksyn - alkohol, metale ciężkie, rozpuszczalniki, pestycydy
- wodogłowie, przewlekła obturacyjna choroba płuc, zespół bezdechu nocnego
Rozpoznanie otępienia i ustalenie przyczyny
Zasadniczym dla rozpoznania otępienia jest stwierdzenia pogorszenia funkcji poznawczych i objawów towarzyszących, takich jak zaburzenia zachowania czy psychozy. W każdym przypadku otępienia stosuję się także badanie neuroobrazowe - rezonans magnetyczny lub tomografię komputerową. Głównym celem wykonania tych badań jest wykluczenie potencjalnie odwracalnych zmian, takich jak guz mózgu, krwiaki czy wodogłowie normotensyjne.
fot. ojoimages
Oprócz badań neuroobrazowych w wykrywaniu potencjalnie odwracalnych zmian otępiennych są badania morfologiczne krwi, badania biochemiczne funkcji wątroby i nerek, badania stężenia TSH, witaminy B12 oraz badania serologiczne w kierunku zakażeń centralnego układu nerwowego.
Różnicowanie otępień
W początkowym etapie ustalić należy czy rzeczywiście jest to otępienie w wyniku organicznego uszkodzenia mózgu, czy potencjalnie odwracalny deficyt funkcji poznawczych. Wykluczyć należy depresję, zaburzenia lękowe, nadużywanie niektórych substancji czy psychozy. Kolejnym etapem jest różnicowanie otępienia zwyrodnieniowego z naczyniopochodnym. Otępienie pierwotnie zwyrodnieniowe ma charakterystyczne aspekty kliniczne, np.wiek wystąpienia pierwszych objawów, tempo ich narastania, towarzyszące objawy neurologiczne, zaburzenia zachowania.
W większości przypadków diagnoza kliniczna ma charakter diagnozy prawdopodobnej lub tylko możliwej, diagnoza pewna zaś jest zwykle możliwa tylko na podstawie badania neuropatologicznego.
