Rola żywienia w prewencji wielu chorób jest niepodważalna – ma zasadnicze znaczenie w kontekście wielu schorzeń, w tym chorób cywilizacyjnych. Także łagodne zaburzenia funkcji poznawczych, których skutkiem może być rozwój schorzeń otępiennych, mogą być redukowane poprzez dietę na skutek spożywania określonego rodzaju składników pokarmowych. Wielu specjalistów mówi w tym temacie o kofeinie, żeń-szeniu, miłorzębie japońskim, wiataminach czy kwasach omega-3, jednak na dzisiaj nie ma badań potwierdzających jednoznacznie ich skuteczność.
MCI (Mild Cognitive Impairment), czyli łagodne zaburzenia poznawcze, to stan osłabienia funkcji poznawczych zwykle dotykający pamięci, jednak o nasileniu mniejszym niż otępienie. Samodzielne funkcjonowanie nie jest tu zaburzone, podobnie jak codzienna aktywność, jednak osoby z MCI należą do grupy ryzyka pojawienia się schorzeń otępiennych [2].
Specjaliści poszukują metod prewencyjnych, wśród których znajdują się takie działania, jak zachowanie aktywności poznawczej, fizycznej czy społecznej oraz interwencje żywieniowe, które zaczynają zyskiwać na znaczeniu. Korzystne właściwości przypisywane są określonym rodzajom diet (jak np. diecie śródziemnomorskiej), ale także poszczególnym składnikom pokarmowym [1].
Czynniki sprzyjające rozwojowi schorzeń otępiennych
Oprócz wieku, stanowiącego największe ryzyko, bardzo istotne są tez inne czynniki, takie jak choroby współistniejące, poziom jakości czy styl życia. Dotychczas przeprowadzone badania pokazują pewną zależność pomiędzy siedmioma czynnikami a ryzykiem rozwoju choroby Alzheimera – wśród nich znalazła się cukrzyca, nadciśnienie, otyłość, depresja, palenie tytoniu, brak aktywności fizycznej i poznawczej. Jak widać, część z nich jest bezpośrednio związana z żywnością, jaką spożywamy, stąd dieta stanowi bardzo istotny środek prewencyjny, choć ma ona na celu spowolnienie rozwoju schorzenia [1].
Kofeina
Kofeina jest substancją, która wpływa na zdolności psychomotoryczne człowieka, usprawniając je. Podnosi wytrzymałość, poprawia koncentrację, czujność, jednak ma także właściwości, dzięki którym chroni nasz układ nerwowy – wpływa na aktywność neuronów cholinergicznych oraz przyczynia się do zmniejszenia gromadzenia się beta-amyloidu w mózgu. Jak pokazują wyniki badań, umiarkowane spożycie kawy ma także pozytywny wpływ na funkcje poznawcze – opóźnia rozwój otępienia [1]. Ponadto kawa jako antagonista receptorów adenozyny pozwala uwalniać większą ilość neuroprzekaźników, co wpływa pobudzająco na organizm [3]. W związku z tym, że na chwilę obecną są to wnioski wyciągnięte z obserwacji, konieczne jest wykonanie randomizowanych badań i zgłębianie tego zagadnienia [1].
Lecytyna sojowa
Lecytyna pochodzenia roślinnego (sojowa) stanowi najbogatsze źródło choliny, która to bierze bezpośredni udział w syntetyzowaniu acetylocholiny. To właśnie ona wpływa na przebieg uczenia się przez podniesienie koncentracji czy zdolności do zapamiętywania. Uważa się, że dawka dająca pozytywne efekty to 600-1000 mg dziennie, co ma krótkotrwały wpływ na pamięć w przypadku deficytów pochodzenia naczyniowego [1].
fot. panthermedia
Żeń-szeń
Działanie żeń-szenia jest powszechnie znane – za sprawą ginsenozydów [4], działających bezpośrednio na podniesienie zdolności koncentracji i zapamiętywania obok podnoszenia odporności na stres i wpływu na skrócenie czasu reakcji. Poza tym żeń-szeń działa stymulująco na układ odpornościowy, przyczynia się do spadku glukozy we krwi, a także sprawdza się w walce z nadwagą. Podobnie jak w przypadku kofeiny nie ma na chwilę obecną standaryzowanych badań, które dawałyby dowód dla hipotezy opóźniania schorzeń otępiennych, a wnioski opiera się obserwacjach pojedynczych przypadków [1].
