Kawa stanowi element diety wielu ludzi na całym świecie i jak wykazują badania, może ona mieć duże znaczenie w zmniejszaniu ryzyka chorób otępiennych, które występują w populacji osób starszych. Schorzenia otępienne dotykają coraz więcej ludzi, stąd poszukiwania substancji, która wspomoże procesy hamowania ich rozwoju. Jak się okazuje, kawa oraz jej składniki poprzez działanie na naczynia krwionośne oraz układ nerwowy człowieka sprzyjają utrzymaniu zdolności poznawczych.
Jak w wielu innych schorzeniach, w chorobach otępiennych prewencja-zapobieganie zaczyna nabierać coraz większego znaczenia, co widać w badaniach, w których poszukuje się nowych metod przeciwdziałania powstawaniu takich jednostek chorobowych. Jednym ze składników poddanych analizie jest kawa, która prawdopodobnie ma znaczenie dla reedukacji schorzeń, stanowiących czynniki ryzyka otępień. To natomiast przekłada się na działanie prewencyjne w kontekście chorób neurozwyrodnieniowych [1].
Starzenie się społeczeństwa
Coraz wyraźniej zaczyna się dostrzegać zmiany demograficzne, do jakich niewątpliwe należy zjawisko starzenia się społeczeństwa. Późny wiek to przede wszystkim wzrost liczby chorób otępiennych, które w tym okresie stają się problemem zarówno zdrowotnym, jak i społecznym, stąd konieczność poszukiwania substancji, które mogą mieć wpływ na zapobieganie otępieniu. Globalnie rzecz ujmując, zdecydowana większość czynników mających wpływ na neurodegeneracyjne (oprócz tych związanych z genetyką czy wiekiem) stanowią elementy potencjalnie modyfikowalne, a zalicza się do nich ograniczenie palenia, utrzymywanie dobrego nastroju, aktywność fizyczna czy utrzymywanie kontaktów społecznych. Nie bez znaczenia pozostaje żywienie – zwłaszcza w prewencji schorzeń otępiennych. Oprócz spożywania środków specjalnego przeznaczenia medycznego konieczne jest zapewnienie składników, które mają wpływ na sprawność poznawczą [1].
Kawa a ryzyko wystąpienia chorób otępiennych
Kawa jest jedną z powszechnie stosowanych substancji i jak wskazują wyniki prowadzonych dotychczas badań, może ona redukować ryzyko otępienia. Kawa składa się z kilkuset związków chemicznych, wśród których znajdują się alkaloidy (takie jak kofeina, trygonelina, teobromina, wolny kwas chlorogenowy), fenolokwasy, garbniki, węglowodany, białko, lipidy, witaminy z grupy B, a także serotonina. Ma ona na nasz organizm przede wszystkim pobudzający wpływ na nasz układ nerwowy poprzez rozszerzenie naczyń mózgowych, co pozwala na lepszy dopływ krwi do mózgu. Podczas procesu palenia ziaren kawy trygonelina zostaje przekształcona w kwas nikotynowy, którego amidowa postać (czyli witamina PP) ma kluczowe znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania OUN oraz wielu narządów wewnętrznych. Polifenole i ich związki, które obecne są w kawie, mają działanie przeciwdrobnoustrojowe, przeciwgrzybicze, przeciwwirusowe, a nawet przeciwzapalne – co więcej przyczyniają się do uszczelnienia naczyń krwionośnych [1]. Ponadto kawa jest antyoksydantem, dzięki czemu nasze komórki chronione są lepiej przed uszkodzeniami, co stanowi działanie prewencyjne [2].
fot. panthermedia
W kontekście naszego żywienia największe znaczenie ma fakt, że krótki lub średni czas parzenia kawy powoduje największe stężenie w/w substancji w napoju. Innym, kluczowym składnikiem kawy jest oczywiście kofeina, która ma właściwości ochraniające dla naszego układu nerwowego – naukowcy zastanawiają się, czy to stricte właściwość kofeiny, czy efekt kombinacji wszystkich składników kawy, jednak neuroprotekcyjne właściwości widać we wpływie na aktywność neuronów cholinergicznych oraz w zmniejszeniu kumulowania się beta-amyloidu w mózgu [1].
