FAS, czyli płodowy zespół alkoholowy, to schorzenie będące efektem spożywania przez ciężarną kobietę alkoholu w trakcie ciąży. FAS niesie za sobą wiele utrudnień dla dziecka, powodując zaburzenia rozwojowe, trudności z uczeniem się oraz opóźnienie rozwoju psychoruchowego oraz społecznego i emocjonalnego. Dzieje się tak pod wpływem uszkodzeń, jakich dokonał teratogennie działający etanol, przedostając się przez łożysko w trakcie ciąży.
Jak dochodzi do patologii?
Warto zauważyć, że pojawienie się zespołu FAS nie jest efektem uzależnienia płodu od alkoholu ani tez nie można go nabyć podczas porodu – jest to skutek spożywania przez kobietę podczas ciąży substancji alkoholowych. Szczególnie zagrożony jest układ nerwowy, gdyż powstaje on na samym początku ciąży i rozwija się przez cały czas jej trwania – może więc dojść do wielu uszkodzeń w jego obrębie.
Ciąża to czas licznych podziałów komórkowych, namnażania i różnicowania – dzięki temu procesowi różnicują się regiony mózgu i należy zauważyć, że proces kształtowania się mózgu zachodzi jedynie w tym okresie, gdyż po porodzie nie powstają już komórki nerwowe w ludzkim mózgu. Alkohol, jako czynnik teratogenny, zaburza te procesy, powodując obumieranie komórek nerwowych oraz nieprawidłowości w różnicowaniu. Dziecko, które przychodzi na świat, jest więc „obarczone” niedoborem, zmniejszoną ilością neuronów.
Komórki nerwowe przechodzą również podczas ciąży fazę migracji, udając się do przeznaczonych im miejsc, wraz z przyległymi tkankami tworzą całe struktury. Alkohol jest przyczyną migracji w niewłaściwe miejsce, a co za tym idzie, struktura mózgu nie może być stworzona w sposób prawidłowy.
Związki funkcjonalne, jakie tworzy układ nerwowy wraz innymi strukturami, są ścieżką rozwoju mózgu – dzięki nim mózg jest strukturą plastyczną. Alkohol działa tutaj na niekorzyść rozwojową – wprowadza nieład poprzez nieodpowiednią sieć połączeń, a co za tym idzie – osoba z FAS ma problem z prawidłowym odbiorem otaczającego świata [3].
