Czym są komórki macierzyste?

Komórki macierzyste to grupa komórek, które wykazują szereg właściwości różniących je od innych komórek organizmu – mogą ulegać nieograniczonej liczbie podziałów oraz mogą różnicować się w komórki innych typów.

Podział komórek macierzystych

Komórki macierzyste dzieli się ze względu na ich zdolność do różnicowania się. Według obowiązującego podziału wyróżnia się komórki:

• totipotencjalne, czyli takie, które mogą różnicować się w komórki dowolnego typu,
• pluripotencjalne – mogą różnicować się do wszystkich komórek organizmu z wyjątkiem komórek łożyska,
• mulitpotentne – mogą różnicować się do różnych typów komórek mających podobne właściwości,
• komórki unipotentne – różnicują się wyłącznie do jednego typu komórek.

Drugi z podziałów dzieli komórki na:

• zarodkowe komórki macierzyste znane jako ECS. Są izolowane z komórek zarodka, mogą wykazywać totipotencjalność lub pluripotencjalność,
• somatyczne komórki macierzyste – znajdują się w tkankach dojrzałych organizmów

Skąd otrzymuje się komórki macierzyste

Komórki macierzyste można uzyskać m.in. ze szpiku kostnego, który uznawany jest za źródło komórek od blisko 40 lat.  Ze szpiku uzyskuje się m.in. macierzyste komórki stromalne, krwiotwórcze komórki progenitorowe. Kolejnym źródłem jest krew obwodowa, która stała się głównym źródłem komórek HCS stosowanych w celach transplantologicznych. Najpopularniejszym źródłem komórek macierzystych jest krew pępowinowa.

fot. panthermedia

Potencjalne zastosowanie komórek macierzystych

Rozwój medycyny regeneracyjnej stwarza szanse na szerokie wykorzystanie komórek macierzystych. Wiele uwagi poświęca się zastosowaniu komórek macierzystych w leczeniu chorób mięśnia sercowego – pierwsze kliniczne próby zastosowania komórek macierzystych w leczeniu mięśnia sercowego sięgają kilkunastu lat wstecz. W fazie badań klinicznych znajdują się terapie z wykorzystaniem komórek macierzystych (głównie mezenchymalnych) w regeneracji uszkodzonego mięśnia sercowego. Wykorzystania komórek macierzystych upatruje się również w procesie leczenia i gojenia ran. Wiele uwagi poświęca się możliwości leczenia urazów rdzenia kręgowego. Corocznie urazów kręgosłupa doznaje ponad 15 milionów ludzi na świecie, stąd możliwość wykorzystania komórek macierzystych w regeneracji uszkodzonych neuronów byłaby niewątpliwie ogromnym sukcesem. Lekarze i naukowcy wskazują, że komórki macierzyste mogą również znaleźć wykorzystanie w leczeniu uszkodzeń wątroby, np. po nadużywaniu leków, alkoholu, narkotyków czy również spowodowanych chorobami o podłożu autoimmunologicznym. Pierwsze sukcesy w zastosowaniu pluripotencjalnych komórek macierzystych odnotowano w badaniach klinicznych zwyrodnienia plamki żółtej, choroby Parkinsona, pląsawicy Huntingdona, stwardnienia zanikowego bocznego, zawału mięśnia sercowego.