Ból okolicy lędźwiowo-krzyżowej definiowany jest jako ból, napięcie lub sztywność mięśni zlokalizowany pomiędzy dolną granicą żeber a dolnym fałdem pośladkowym, często z towarzyszącym promieniowaniem wzdłuż kończyny dolnej (rwa kulszowa, ischialgia). Jako ostre określa się dolegliwości trwające krócej niż 6 tygodni, podostre do 12 tygodni, oraz przewlekłe powyżej 3 miesięcy.

Najczęściej przebieg schorzenia ma charakter samoograniczający, wynikający z patomechanizmu i czasu niezbędnego do wygojenia tkanki łącznej w ciągu 6-12 tygodni. Wyniki wielu badań wykazały ustępowanie bólu w ciągu tygodnia u 30-60 procent chorych, w ciągu 6 tygodni u 60-90 procent i prawie u 95 procent osób w ciągu 12 tygodni. U pozostałych 5 procent osób rozwija się przewlekły ból pleców. Dolegliwości bardzo często mają charakter nawrotowy, pojawiając się powtórnie w ciągu roku u około 50 - 80 % pacjentów.

Wczesna identyfikacja osób, u których istnieje wysokie ryzyko przetrwania bólu i związanej z nim niepełnosprawności jest bardzo istotna, ponieważ efektywność większości interwencji klinicznych oraz możliwości powrotu do pracy tych osób stają się odwrotnie proporcjonalne do długości trwania objawów.

Jednym ze sposobów klasyfikacji przewlekłego bólu okolicy lędźwiowo-krzyżowej jest podział na trzy kategorie – tzw. „triage” diagnostyczny:

1. Specyficzna patologia kręgosłupa.
2. Ból korzeniowy.
3. Niespecyficzny ból okolicy lędźwiowo-krzyżowej.

Postępowanie

Podłoże organiczne przetrwałych dolegliwości występuje u mniej niż 15 % chorych. Na ich występowanie może wskazywać obecność tzw. „red flags” stwierdzonych na podstawie wywiadu lekarskiego i badania fizykalnego (tabela 1).

Tabela 1. „Red flags” wskazujące na możliwe poważne organiczne tło bólu

- Początek <20 lub >50 r.ż. - Ból w klatce piersiowej - Gorączka lub utrata masy ciała - Nowotwór, immunosupresja, stosowanie sterydów w wywiadzie - Dysfunkcja pęcherza moczowego i jelit - Obecność poważnych schorzeń ogólnoustrojowych - Obecność odchyleń w badaniu neurologicznym - Zaburzenie chodu - Deformacje kręgosłupa

W tych przypadkach, jeśli dotychczas nie zostało przeprowadzone, konieczne jest pogłębienie diagnostyki.

Wśród badań obrazowych, zdjęcie rtg kręgosłupa wskazane jest przede wszystkim u chorych po urazie, ale także u osób powyżej 50 roku życia, u których ból utrzymuje się w spoczynku, i u chorych z innymi schorzeniami w wywiadzie (np. nowotworem, złamaniem, chorobą metaboliczną kości, infekcją, zapalną artropatią, itp.).